Πέμπτη, 14 Μαρτίου 2013

Του ήλιου η θυγατέρα...





ταινία του : John skolarikis



                                                                                                     

Και αυτήν οι χοροί των Μουσών δεν μίσησαν, ούτε ακόμη η θεά Αφροδίτη, που χρυσό χαλινάρι κρατά. Και υπάρχει το δέντρο, που ποτέ ως τα τώρα δεν άκουσα εγώ, πως ξεφύτρωσε εκεί στης Ασίας τη γη, και στου Πέλοπα εδώ το μεγάλο νησί, Δωριείς που σ’ αυτό κατοικούν, ένα φύτρωμα τέτοιο, που ανθρώπου δεν φύτεψε χέρι και ξεφύτρωσε μόνο, κι αν είναι φόβος τρανός για των εχτρών μας τα όπλα, που σε τούτη τη χώρα ανθίζει πολύ, το κλωνάρι της γκρίζας ελιάς, τα παιδιά μας που θρέφει. Και αυτή ούτε νιος ούτε γέρος κανείς στρατηγός δεν θα γίνει ποτέ να αφανίσει, με το χέρι του σαν θα την κόψει, γιατί το άγρυπνο μάτι του Δία, της ελιάς που είναι τούτος προστάτης, την προσέχει πολύ, κι η θεά Αθηνά γαλανά που έχει μάτια.



Σοφοκλής



                        
                                                                       

Τι να ήταν η πρώτη ελιά δίπλα από το Ερεχθείο; Να ήταν το δόρυ της Αθηνάς που το κάρφωσε στο έδαφος θυμωμένη με τον Ποσειδώνα; Να ήταν το πρώτο άγαλμα της Θεάς που σχηματίστηκε στον κορμό του δένδρου; Να ήταν το δώρο προς τους Αθηναίους ή να ήταν η ίδια η Αθηνά που εμφανίστηκε με αυτή την μορφή; Ότι, όμως, κι αν ήταν, θεωρείται δένδρο ιερό, το οποίο ο λαός της Αθήνας το πλησίαζε με ευλάβεια και απόθετε αναθήματα, καρπούς, κρεμούσε στεφάνια και έδενε στα κλαδιά του στεφάνια. Με το λάδι του φωτίζονταν οι άσβεστες λυχνίες του Παρθενώνα, με τους κλάδους του στεφάνωναν τους ποιητές για τις νίκες τους. Όταν οι Πέρσες λεηλάτησαν την Αθήνα πυρπόλησαν τα ιερά και μαζί τους την ελιά στο Ερεχθείο. Την επόμενη μέρα δόθηκε η άδεια στους εξόριστους που ακολουθούσαν τον Ξέρξη να ανέβουν στον ιερό βράχο για να θυσιάσουν. Με έκπληξη και τρόμο είδαν από το καμένο δέντρο να έχει πεταχτεί νέο βλαστάρι, προμήνυμα για τα όσα θα επακολουθήσουν στην Σαλαμίνα, στις Πλαταιές και στην Μυκάλη. Από αυτή την ελιά, σύμφωνα με τις παραδόσεις, δημιουργήθηκαν και τα δώδεκα ελαιόδεντρα της Ακαδημίας, τα οποία συμβόλιζαν τις δώδεκα πύλες της Αθήνας. Αυτά δε μεταλαμπαδεύτηκαν κατόπιν και έτσι σχηματίστηκε το ιερό δάσος της πόλης της Παλλάδος, ο Ελαιώνας των Αθηνών.



απόσπασμα από κείμενο του δημοσιογράφου Νίκου Μπάνου στο περιοδικό Διιπετές






                                                                      

Η ελιά είναι γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους, και
πιθανότατα κατάγεται από το χώρο της ανατολικής
Μεσογείου.Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση,
πατρίδα της ελιάς είναι η Αθήνα και η πρώτη ελιά φυτεύτηκε από την Αθηνά στην Ακρόπολη.

οι Έλληνες ήταν ο πρώτος λαός που καλλιέργησε την ελιά στον ευρωπαϊκό μεσογειακό χώρο.Την μετέφεραν

είτε Έλληνες άποικοι είτε Φοίνικες έμποροι.Όπως αναφέρει ο Πλίνιος, κατά το 580 π.χ ούτε το Λάτιο ούτε η Ιαπανία ούτε η Τύνιδα γνώριζαν την ελιά και την καλλιέργειά της.







Η χρησιμοποίηση των ελαιόκλαδων σε πολλών ειδών αρχαίες τελετουργίες (όπως εξαγνισμοί, καθαρμοί) προσδιορίζει το συμβολισμό της ελιάς ως δέντρο του καλού. Η έμμεση σύνδεσή του με το φως (το καιόμενον έλαιον είναι η αρχέγονη πηγή του φωτός) αντιμετωπίστηκε από τον άνθρωπο με την ιδιαιτερότητα του δέντρου που συμμετέχει στη λατρεία.












Στην ελληνική παράδοση είναι το δέντρο της ειρήνης. Η ίδια η Ειρήνη (θεότητα που ήταν κόρη του Δία και της Θέτιδας) εικονιζόταν με κλαδί ελιάς στα χέρια της. Στους πολέμους δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος αλλά και καλύτερο σύμβολο για τη λήξη των επιχειρήσεων. Οι αγγελιοφόροι που στέλνονταν για να μεταφέρουν το μήνυμα της ειρήνης ή να ζητήσουν ανακωχή έπρεπε να κρατούν στο χέρι τους κλάδον ελαίας.Ήταν το αναμφισβήτητο ιερό σύμβολο που δήλωνε τις προθέσεις εκείνων που αποφάσιζαν να το στείλουν. Η Ιοκάστη μετέφερε κλαδί ελιάς στον Πολυνείκη ζητώντας του να συμφιλιωθεί με τον αδερφό του Ετεοκλή, στην τραγική ιστορία του Οιδίποδα και των απογόνων του, δηλαδή το μύθο που ενέπνευσε το Σοφοκλή και τον Ευριπίδη. Οι αντιλήψεις για το συμβολισμό των κλάδων της ελιάς αλλά και του ίδιου του δέντρου, διατηρήθηκαν ακόμη και στις νεώτερες εποχές. Η φράση «κλάδον ελαίας» διατηρείται ακόμη στην ελληνική γλώσσα ως δηλωτική ειρηνευτικών προσπαθειών («τείνει κλάδον ελαίας ή ήρθε με κλάδο ελαίας».





η αφή της φλόγας ...η παραδοση













Στην Παλαιά Διαθήκη είναι το δέντρο της ελπίδας, αλλά και το δέντρο - αγγελιοφόρος του θείου ελέους. Είναι το δέντρο που καταδεικνύει τη γαλήνη μετά τον κατακλυσμό του Νώε: «Το βραδάκι επέστρεψε το περιστέρι και κρατούσε ένα φύλλο ελιάς στο στόμα του και κατάλαβε ο Νώε ότι το νερό είχε υποχωρήσει στη στεριά ...»

                                                                     Πηγή : etwinningsch.gr




                                                           

                                                                 
       
Ποίημα

Ούτ’ ένα φύλλο. Πέσανε και σκόρπισαν. Σπασμένα
Κλωνάρια ολόγυρά μου.
Και μέσα στα συντρίμμια αυτά – γεια και χαρά σου εσένα
ακόμ’ ανθείς, ελιά μου.
Ά, πως ο αγέρας ο τρελός απάνω τους χυμάει
και πως κτυπιούνται! Μόνο
μονάχα εσύ παράμερα, στου Κηφισού το πλάι
γιορτάζεις  μες τον πόνο.
Άσ’ τα κι ας κλαίν στην παγωνιά την άγρια, κι ας βογγούνε
στης μπόρας τη μαυρίλα.
Εγώ κοντά σου στέκομαι, ν’ ακούσω να μου πούνε
Τ’ αμάραντά σου φύλλα
Ν’ ακούσω να μου πουν σιγά τα πρόσχαρά τους χείλη
πως είναι, μες στα χιόνια,
είναι ψυχές μες στο βοριά, κι όμως το φως τ’ Απρίλη
γύρω τους φέγγει αιώνια . . .


Λ. ΠΟΡΦΥΡΑΣ




Ποιος θα σταθεί
στον ίσκιο της ελιάς,
παρέα με το τζιτζίκι
μη σωπάσει το τζιτζίκι,
τώρα που ο ασβέστης
του μεσημεριού
βάφει τη μάντρα
ολόγυρα του ορίζοντα
σβήνοντας τα μεγάλα
αντρίκια ονόματά τους;

Γιάννης Ρίτσος





                          ...και λαγαρόςκι ασάλευτος
                       ο αγέρας του ελαιώνα.
                       Μηδέ καπνίζουνε οι ελιές
                       μιαν αχνή προς τον ήλιο.
                    ...πάντα η ελιά θα είναι ιερή,
                       και στον αιώνα η γλαύκα
                       μαζί μ΄εμάς θε να κοιτάει
                       στυλά τις θείες εσπέρες.

                          Άγγελος  Σικελιανός



η ελιά στην τέχνη


















                                 πηγή : Αργολική αρχειακή βιβλιοθήκη Ιατορίας και Πολιτισμού

Δεν υπάρχουν σχόλια: